ایگنوبل؛ پژوهش در خدمت خنده و تفکر
دانشگاه مشهور هاروارد در آمریکا از ۲۵ سال پیش جایزه "ایگنوبل" را به عجیبترین پژوهشها اعطا میکند. ایگنوبل ۲۰۱۵ هم در روزهای اخیر اعطا شد. با برخی از برندگان این جایزه در سالهای اخیر آشنا شوید.
جایزهای "شرمآور" برای پژوهشهای جدی
عبارتی که برای جایزه "ایگنوبل" انتخاب شده (Ig-Nobel)، در واقع بازی با کلمات است. "ignoble" صفتی در زبان انگلیسی است که در فارسی به "فرومایه"، "خفتبار" یا "شرمآور" ترجمه شده است. "Ig-Nobel" به عجیبترین و خلاقانهترین پژوهشها اعطا میشود. مثلا پژوهش برای اثبات اینکه آیا اسماعیل بن شریف، سلطان مراکش در قرن ۱۷ و ۱۸، بین سالهای ۱۶۹۷ تا ۱۷۲۷واقعا ۸۸۸ بار زنان را باردار کرده است؟
۲۱ ثانیه مدت ادرار، برای همه؟
ادرار، به عنوان مسئلهای که در طول تاریخ میان انسانها و گروه دیگری از جانداران مشترک بوده، دستمایه پژوهش یک تیم آمریکایی به سرپرستی خانم پاتریشیا یانگ شد. پرسش: خالیشدن مثانه چقدر طول میکشد؟ پاسخ: در انسان و حیوانات عموما ۲۱ ثانیه البته با نوسان ± ۱۳ ثانیه.
دفع در امتداد میدان مغناطیسی زمین
سگها هنگام دفع مدفوع رو به جهت خاصی قرار میگیرند. پژوهشگران اهل جمهوری چک که برای اثبات این موضوع ۷۰ سگ از ۳۷ نژاد مختلف را در هنگام دفع زیر نظر گرفتند، معتقدند سگها برای دفع به نشستن روی محور شمال-جنوب علاقه ویژهای دارند. در سال ۲۰۱۴ ایگنوبل زیستشناسی به این گروه تحقیق اعطا شد.
آیا خمیازه سرایت میکند؟
ایگنوبل روانشناسی ۲۰۱۱ به تحقیق در مورد خمیازهکشیدن گونهای از لاکپشتها اهدا شد که اصلا اهل آمریکای جنوبی است. محققان دانشگاه وین میخواستند بدانند آیا خمیازهی این لاکپشت به همنوعان سرایت میکند یا نه. پاسخ منفی بود.
حداقل اصطکاک
برندگان ایگنوبل فیزیک ۲۰۱۴ محققانی از دانشگاه "کیتاساتو" ژاپن بودند. آنها به سراغ ضریب اصطکاک پوست موز روی کفپوش پلاستیکی رفتند. در نهایت مشخص شد که ژل پُلی ساکارید فولیکولار موجود در پوست موز واقعا خاصیت لغزندگی دارد.
گاز گربه به افسردگی میانجامد؟
ایگنوبل ۲۰۱۴ در شاخه "سلامت عمومی" به پژوهشگرانی رسید که در مورد رابطهی احتمالی گاز گرفتن گربه با افسردگی تحقیق کرده بودند. بر این اساس، در پروندههای پزشکیای که بررسی شدند، شمار قابل توجهی از زنان افسرده، پیشتر گربه گازشان گرفته بود. پیشنهاد تیم تحقیق: آزمایش پیشگیری از افسردگی برای کسانی که گربه گازشان گرفته است.
حل مشکل هواپیماربایی
ایگنوبل ۲۰۱۳ در بخش مهندسی امنیت به "سامانه تمامخودکار دفع هواپیماربا" اهدا شد. در این سامانه هواپیماربا از دریچهای در کف کابین به داخل یک حفره میافتد، در آنجا به صورت خودکار بستهبندی و در ادامه با چتر نجات به خارج از هواپیما پرتاب میشود. با استفاده از این سامانه دیگر نیازی نیست یگانهای ویژه و واحدهای رهایی گروگان برای ورود به هواپیماهای ربودهشده تلاش کنند.
مسیح در مغز
نقش مسیح بر نان سوخاری یا نان ذرت مکزیکی. از این دست اخبار مدام منتشر میشود. گروهی از پژوهشگران مغز و اعصاب تلاش کرد بفهمد، وقتی بیننده تصویری را در جایی میبیند که در حالت عادی نباید آنجا باشد، کدام نواحی مغز واکنش نشان میدهند. محققان به شبکهای از نواحی مختلف مغز برخوردند که مسئول شناسایی تصویر هستند. به این تیم تحقیق ایگنوبل ۲۰۱۴ در شاخه عصبشناسی اعطا شد.
سرگین غلتان به ستارهها نگاه میکند
در سال ۲۰۱۳ ایگنوبلی مشترک به زیستشناسان و ستارهشناسان اعطا شد. تیمی از پژوهشگران از کشورهای مختلف به این نتیجه رسید که سوسک سرگین غلتان در شبهای خیلی تاریک که از مهتاب هم خبری نیست، از روی ستارگان مسیر میخواند. اگر آسمان صاف باشد و ستارگان بدرخشند، سرگین غلتان به راحتی مسیر خود را پیدا میکند. اگر آسمان پوشیده باشد، این سوسکها مسیر خود را گم میکنند.
بررسی ترکیب بازدم نهنگها با پهپاد
ایگنوبل مهندسی ۲۰۱۰ به پژوهشگرانی از آمریکا رسید که پهپادی برای مطالعهی تنفس نهنگها طراحی کرده بودند. این تیم تصمیم گرفت پهپاد را در فاصله کمی روی سر نهنگها هدایت و میزان باکتریهای بیماریزای موجود در بازدم این پستانداران غولپیکر را اندازهگیری کند. این عکس زیبا، در جریان همین تحقیق گرفته شد.